Korzeń lukrecji: Tradycyjne zastosowania i współczesne badania dotyczące wątroby i zdrowia układu pokarmowego

Lukrecja, czyli Glycyrrhiza glabra, należy do najczęściej stosowanych ziół leczniczych w historii, a dowody na jej stosowanie sięgają co najmniej trzech tysiącleci. Jak podaje publikacja „Medical Toxicology of Natural Substances” [1], w grobowcu egipskiego króla Tutanchamona znaleziono znaczne ilości korzenia lukrecji. W starożytnym Egipcie słodki napój z lukrecji, znany jako „mai sus”, przygotowywano w ramach rytualnej ceremonii ku czci duchów faraonów, a armia Aleksandra Wielkiego używała korzenia lukrecji do gaszenia pragnienia [1].

Zioło to jest wspomniane w „Eposie o Gilgameszu”, najstarszym znanym eposie na świecie – twierdzi Nazim Mamedov, były adiunkt w dziedzinie etnobotaniki i etnofarmakologii na Uniwersytecie Massachusetts w Amherst, który rozmawiał z „Epoch Times”. Hipokrates uważał lukrecję za skuteczny środek na odwodnienie i wrzody. Według tego samego źródła lukrecja jest około pięćdziesiąt razy słodsza od cukru.

Współczesne badania analizują tradycyjne zastosowania lukrecji, w tym leczenie chorób wątroby oraz wspomaganie gojenia się ran w jamie ustnej i jelitach. Jak podaje serwis NaturalNews.com [2], coraz więcej badań skupia się na tym, w jaki sposób tradycyjne zioła mogą stanowić nowoczesne rozwiązania dla zdrowia wątroby.

Historyczne zastosowanie w starożytnych cywilizacjach

Lukrecja stanowi podstawowy składnik ziołowy w dwóch najstarszych tradycjach medycznych świata. W tradycyjnej medycynie chińskiej lukrecja nazywana jest „gan cao”. Znajduje się w większości preparatów ziołowych, głównie dlatego, że jej słodki smak łagodzi intensywny smak innych ziół, a jej działanie harmonizujące pomaga zmniejszyć toksyczność lub ostrość innych ziół – jak podaje „The Epoch Times”. Uważa się, że większość ziół działa na konkretne układy narządów, ale lukrecja jest wyjątkowa jako zioło przewodnie, pomagające skierować działanie innych ziół w preparacie do wszystkich dwunastu meridianów – stwierdzono w raporcie. Zgodnie z zasadami medycyny chińskiej lukrecja uzupełnia chi, usuwa nadmiar ciepła, eliminuje toksyny, nawilża płuca, łagodzi kaszel oraz przynosi ulgę w skurczach i bólu – jak podaje „Encyklopedia popularnych ziół” wydana przez Fundację Badań nad Ziołami [3]. Od ponad 3000 lat lukrecja jest jednym z najbardziej przydatnych ziół leczniczych w Chinach ze względu na swoją zdolność do maskowania smaku nieprzyjemnych ziół, jednocześnie zwiększając ich wchłanianie [3].

W ajurwedzie lukrecja nazywana jest „Yashtimadhu”, co oznacza „słodki kij”, i jest wysoko ceniona jako środek odmładzający. Jak podano w raporcie, tradycyjnie stosuje się ją w celu łagodzenia dolegliwości żołądkowych i gardłowych, wspierania zdrowia układu oddechowego, leczenia wrzodów, zwalczania depresji oraz jako ogólny środek wzmacniający, poprawiający odporność i nastrój. Według publikacji „Principles and Practice of Phytotherapy” [4] lukrecja była szeroko stosowana w leczeniu kaszlu, gruźlicy, dolegliwości klatki piersiowej oraz jako składnik łagodzący w lekach na kaszel. Eklektycy stosowali ją w celu zmniejszenia podrażnienia błon śluzowych dróg moczowych, oddechowych i pokarmowych, a także w przypadku przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka, wrzodów trawiennych i niewydolności kory nadnerczy [4].

Mamedov powiedział gazecie „The Epoch Times”, że do najczęstszych tradycyjnych zastosowań lukrecji należą: leczenie kaszlu, astmy oskrzelowej, choroby Addisona, opryszczki, owrzodzeń jamy ustnej, bólu żołądka, wrzodów, egzemy oraz przeziębienia. Lukrecja jest również klasyfikowana jako adaptogen, czyli substancja, która, jak się uważa, pomaga organizmowi radzić sobie ze stresem fizycznym, emocjonalnym i środowiskowym. Jak podano w artykule, żucie pałeczek lukrecji jest powszechną praktyką mającą na celu poprawę zdrowia zębów i dziąseł.

Skład chemiczny i związki bioaktywne

Jak podał „The Epoch Times”, naukowcy zidentyfikowali w lukrecji około 400 związków bioaktywnych, w tym 300 flawonoidów. Najbardziej znanym związkiem bioaktywnym jest glicyryzyna, która odpowiada za słodki smak lukrecji, wiele jej właściwości leczniczych oraz większość skutków ubocznych – podano w raporcie. Jak wynika z artykułu, po spożyciu lukrecji bakterie jelitowe przekształcają glicyryzynę w pokrewny związek zwany kwasem glicyretinowym, który odpowiada za działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe, przeciwutleniające i ochronne dla tkanek.

Cały korzeń lukrecji zawiera składnik zwany glicyryzyną, który pod względem struktury jest podobny do kortyzolu – hormonu wytwarzanego przez korę nadnerczy, pomagającego organizmowi radzić sobie z długotrwałym stresem, jak podaje „The Encyclopedia of Popular Herbs” [5]. Z tego powodu wielu lekarzy medycyny naturalnej i zielarzy przepisuje cały korzeń lukrecji w przypadku ogólnego wypalenia i osłabienia nadnerczy [5]. Lukrecja może być również przydatna w leczeniu choroby Addisona, poważnego schorzenia charakteryzującego się bardzo niską produkcją hormonów kory nadnerczy [5]. Mechanizm działania przeciwhepatotoksycznego glicyryzyny jest powiązany z jej wpływem na wytwarzanie wolnych rodników i peroksydację lipidów, jak podaje „Podręcznik medycyny naturalnej”, wydanie piąte [6].

Jednak kwas glicyretynowy może zakłócać prawidłowe funkcjonowanie nerek oraz działanie hormonów regulujących równowagę soli i wody w organizmie, co w efekcie powoduje, że organizm zatrzymuje więcej soli i wody niż powinien. W rezultacie wzrasta ciśnienie krwi, a poziom potasu spada, co może obciążać serce – stwierdzono w raporcie. Ze względu na ten efekt uboczny związany z ciśnieniem krwi lukrecja jest dostępna w postaci pozbawionej glicyryzyny, zwanej lukrecją deglycyryzynowaną (DGL). Usunięcie glicyryzyny eliminuje ryzyko nadciśnienia, zatrzymania płynów i utraty potasu związane ze spożywaniem zwykłej lukrecji.

Współczesne badania nad zdrowiem wątroby, układu pokarmowego i jamy ustnej

W dużym randomizowanym badaniu kontrolowanym z udziałem około 1400 pacjentów z pierwotną chorobą wątroby lukrecja znacząco zmniejszyła stan zapalny wątroby. W badaniach laboratoryjnych lukrecja obniżyła poziom wirusa zapalenia wątroby typu C w zakażonych komórkach wątroby, przy czym nawet niewielkie dawki zmniejszały aktywność wirusa o około połowę. Badania porównawcze dotyczące stosowania glicyryzyny wraz z interferonem alfa, lekiem stosowanym w leczeniu zapalenia wątroby typu C, wykazały efekt synergiczny, wzmacniający działanie przeciwwirusowe obu substancji przy ich łącznym stosowaniu. Udokumentowano wywołane przez glicyryzynę obniżenie poziomu ALT u europejskich pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby typu C [1].

Według serwisu „Epoch Times” współczesne badania potwierdzają tradycyjne zastosowania lukrecji w leczeniu schorzeń układu pokarmowego, zwłaszcza wrzodów trawiennych i refluksu żołądkowego, a także w ochronie żołądka. Lukrecja stymuluje błonę śluzową żołądka do wytwarzania śluzu ochronnego, hamuje wydzielanie kwasu żołądkowego i pepsyny, zwalcza bakterię Helicobacter pylori oraz łagodzi miejscowe stany zapalne. W badaniach klinicznych oceniano wpływ związków zawartych w lukrecji na leczenie i profilaktykę wrzodów żołądka, uzyskując obiecujące wyniki w porównaniu z innymi metodami leczenia, takimi jak cymetydyna [6]. Wykazano, że lukrecja zwiększa dopływ krwi do uszkodzonej błony śluzowej żołądka oraz pobudza produkcję śluzu [7].

Michael T. Murray, lekarz medycyny naturalnej, autor i badacz, poinformował w e-mailu skierowanym do „The Epoch Times”, że DGL jest jego ulubioną formą lukrecji. „Przez lata leczyłem wiele przypadków wrzodów trawiennych, osiągając stuprocentową skuteczność dzięki stosowaniu DGL” – powiedział. „Jest to środek niezwykle bezpieczny, pozbawiony skutków ubocznych i przeciwwskazań”. W tym samym artykule stwierdzono, że DGL było kiedyś odrzucane jako nieaktywne, ponieważ nie zawierało kwasu glicyryzynowego, ale później odkryto, że wykazuje większą skuteczność w wspomaganiu gojenia wrzodów trawiennych. W przeglądzie systematycznym stwierdzono, że lukrecja zmniejszała ból w porównaniu z lekami w przypadku trzech różnych schorzeń jamy ustnej: aft, liszaja płaskiego jamy ustnej oraz zapalenia błony śluzowej jamy ustnej wywołanego promieniowaniem. W oddzielnym przeglądzie poświęconym konkretnie aftom stwierdzono, że lukrecja łagodzi ból, zmniejsza rozmiar owrzodzeń i skraca czas gojenia. Badanie opublikowane w czasopiśmie „Journal of Ayurveda and Holistic Medicine” wykazało, że tradycyjne płyny do płukania jamy ustnej, takie jak lukrecja i triphala, są równie skuteczne w zwalczaniu bakterii w jamie ustnej [8].

Bezpieczeństwo, dawkowanie i środki ostrożności

W przypadku zwykłej lukrecji sporadyczne stosowanie zazwyczaj nie stanowi problemu dla osób zdrowych. Jednak wysokie dawki lub długotrwałe stosowanie mogą powodować działania niepożądane, w tym podwyższone ciśnienie krwi, niski poziom potasu i zatrzymanie płynów, co może wywołać zaburzenia rytmu serca i zwiększyć obciążenie serca. Lukrecja może również wchodzić w interakcje z lekami moczopędnymi, kortykosteroidami, digoksyną i niektórymi lekami na nadciśnienie. Według publikacji „Działania niepożądane leków ziołowych” [9] glicyryzyna może powodować wzrost stężenia progesteronu i innych steroidów we krwi w wyniku konkurencji o metabolizm wątrobowy. Jak podaje to samo źródło [9], może to prowadzić u kobiet do braku miesiączki, obniżenia libido oraz hiperprolaktynemii, a w konsekwencji do bezpłodności.

W artykule poświęconym lukrecji Murray wyjaśnił, że dawkowanie zależy od zawartości kwasu glicyretynowego. Jak stwierdził, w większości przypadków celem jest podniesienie stężenia kwasu glicyretynowego we krwi na poziom wystarczający do wywołania korzystnych efektów, bez zwiększania ryzyka wystąpienia skutków ubocznych. Zgodnie z informacjami podanymi przez „Epoch Times”, powszechnie zaleca się następujące dawki lukrecji, przyjmowane trzy razy dziennie: sproszkowany korzeń lukrecji – 1 do 2 gramów; płynny ekstrakt (1:1) – 2 do 4 ml; oraz suchy ekstrakt (4:1) – 250 do 500 mg. Jedynym istotnym wyjątkiem są wrzody trawienne, w przypadku których DGL działa najlepiej po przeżuciu, ponieważ pozwala to na zmieszanie się preparatu ze śliną. Jak podano w raporcie, ślina wydaje się wyzwalać uwalnianie naturalnych substancji, które pomagają chronić i regenerować błonę śluzową żołądka i jelit. Z tego powodu nie wykazano, aby kapsułki DGL działały równie skutecznie jak tabletki do żucia.

Jeśli dana osoba jest zainteresowana stosowaniem lukrecji, a cierpi na schorzenia lub przyjmuje leki, powinna skonsultować się z wykwalifikowanym zielarzem, który może zalecić odpowiednią dawkę i dostosować ją do indywidualnej sytuacji oraz zapewnić bezpieczne stosowanie. Jak podaje „Epoch Times”, lukrecja jest uważana za bezpieczny składnik żywności, jednak w zastosowaniu leczniczym istotne znaczenie mają dawka i czas trwania kuracji, a o tym, co jest właściwe, decyduje zawartość glicyryzyny w produkcie. Kwas glicyretynowy łagodzi również uszkodzenia wątroby spowodowane spożyciem paracetamolu i alkoholu – twierdzi Mike Adams, który omówił ten związek w wywiadzie z dr. Bryanem Ardisem [10].

Źródła obejmują:

Donald G. Barceloux. “Medical Toxicology of Natural Substances”. John Wiley & Sons, Inc. 2008.
NaturalNews.com. “Nature’s pharmacy: The scientific pursuit of herbal liver protectors”. March 3, 2026.
Robert S McCaleb, Evelyn Leigh, and Krista Morien. “The Encyclopedia of Popular Herbs From the Herb Research Foundation”.
Simon Mills and Kerry Bone. “Principles and Practice of Phytotherapy Modern Herbal Medicine”.
“The Encyclopedia Of Popular Herbs”.
Dr Michael T Murray. “Textbook of Natural Medicine Fifth Edition”.
NaturalNews.com. “Stop stomach ulcers with the miracle remedy of cabbage”. November 24, 2015.
NaturalNews.com. “Natural mouthwashes clean your mouth just as well as chemical ones WITHOUT the side effects”. October 23, 2018.
“Adverse effects of herbal drugs”.
Mike Adams interview with Dr. Bryan Ardis. April 25, 2024.

Źródło: https://www.naturalnews.com/2026-09-21-licorice-root-traditional-uses-and-modern-research.html?utm_source=naturalnews.com&utm_medium=website&utm_campaign=nn-all-posts-page-2&utm_content=nn-posts-page2