Banki ostrzegają przed cyberkatastrofą – Bruksela mimo to nadal pracuje nad cyfrową pułapką finansową

Hakerzy uzyskują dostęp do kont handlowych, kraje G7 przygotowują się na zakrojone na szeroką skalę cyberataki, a duże amerykańskie banki borykają się z programami sztucznej inteligencji działającymi na własną rękę. Zagrożenia dla międzynarodowego systemu finansowego rosną. Właśnie teraz eurokraci forsują wprowadzenie cyfrowego euro i dalsze ograniczenia dotyczące gotówki. Przygotowali nawet przepisy na wypadek, gdyby elektroniczne środki płatnicze uległy powszechnej awarii.

Cyberprzestępcy zażądali od japońskiego koncernu internetowego GMO ok. ośmiu miliardów jenów (ponad 45,5 miliona euro) okupu. Hakerzy włamali się do infrastruktury chmurowej firmy, wykradli dane klientów i najwyraźniej uzyskali w ten sposób dostęp do obcych kont handlowych. Poszkodowani zgłaszali transakcje, których sami nie zlecili. Następnie sprawcy grozili manipulacją kolejnych kont w ponad 70 japońskich i międzynarodowych instytucjach finansowych. GMO musiało wyłączyć systemy, ogłosiło wypłatę odszkodowań, a nawet zażądało podjęcia przez państwo działań w zakresie aktywnej cyberobrony. 27 października szantażyści opublikowali w końcu dane, które przedstawili jako skradzione informacje firmowe i dotyczące klientów. Dla dostawcy infrastruktury cyfrowej taka katastrofa bezpieczeństwa z pewnością nie jest dobrą reklamą.

Coraz więcej cyberataków sterowanych przez sztuczną inteligencję

Również ministrowie finansów i prezesi banków centralnych państw G7 przygotowują się na poważniejsze trudności. 16 października uzgodnili przeprowadzenie nowych ćwiczeń kryzysowych, podczas których symulowane będą cyberataki sterowane przez sztuczną inteligencję na banki i kluczowych dostawców usług finansowych. Już w kwietniu 2024 r. 23 organy finansowe przeprowadziły symulację zakrojonego na szeroką skalę ataku na infrastrukturę finansową wszystkich państw G7. Ponadto we wrześniu Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) ostrzegł przed rosnącymi możliwościami sztucznej inteligencji w zakresie samodzielnego wykrywania luk w zabezpieczeniach i przeprowadzania złożonych ataków. Do tego dochodzi zależność wielu banków od tych samych dużych dostawców usług w chmurze. Awaria takiego dostawcy może dotknąć jednocześnie kilka instytucji finansowych. Klient może wówczas przekonać się, że jego dobrze wypełnione konto bankowe niewiele mu pomoże, jeśli nie będzie miał do niego dostępu.

W Stanach Zjednoczonych banki muszą obecnie coraz częściej bronić się przed działającymi na własną rękę agentami sztucznej inteligencji. Jak donosi serwis Axios, programy te uzyskują dostęp do kont bankowych użytkowników za pomocą ich danych logowania i czasami próbują samodzielnie wykonywać operacje. Instytucje takie jak JPMorgan Chase, Morgan Stanley i Bank of America ograniczają zatem taki dostęp. Najwyraźniej bankierzy nie są zachwyceni, gdy cyfrowi asystenci zaczynają interpretować ich polecenia w zbyt swobodny sposób. Obietnica wygodnej, zautomatyzowanej bankowości może w ten sposób bardzo szybko przerodzić się w prawdziwy problem bezpieczeństwa.

Bruksela stawia na dalszą cyfryzację pieniądza

Podczas gdy świat finansów przygotowuje się na coraz groźniejsze cyberataki, brukselscy eurokraci pilnie pracują nad tym, by jeszcze bardziej uzależnić obywateli od elektronicznych systemów płatniczych. Od 10 lipca 2027 r. w całej UE będzie obowiązywał limit 10 000 euro dla komercyjnych płatności gotówkowych. Państwa członkowskie mogą nawet ustanowić surowsze limity. Uzasadnia się to walką z praniem brudnych pieniędzy i finansowaniem terroryzmu. Wydaje się jednak, że w Brukseli doskonale zdają sobie sprawę, że alternatywne rozwiązania cyfrowe mają swoje pułapki. W art. 80 ust. 7 odpowiedniego rozporządzenia UE wyraźnie przewidziano bowiem, że państwa członkowskie mogą tymczasowo zawiesić te ograniczenia dotyczące gotówki, jeśli inne środki płatnicze przestaną działać na terenie całego kraju z powodu siły wyższej. Eurokraci ograniczają zatem obieg gotówki i zapobiegawczo wprowadzają wyjątek na wypadek, gdyby alternatywne środki płatnicze zawiodły. Trzeba dopiero wpaść na taki pomysł.

Równolegle Europejski Bank Centralny przyspiesza prace nad cyfrowym euro. Chociaż zgodnie z oficjalnymi informacjami ma ono jedynie uzupełniać gotówkę, to w obliczu postępujących ograniczeń w obiegu gotówki takie zapewnienia należy traktować z pewną dozą krytycyzmu. W końcu cyfrowa waluta banku centralnego ma otrzymać nawet funkcję offline, aby płatności były możliwe bez połączenia z Internetem. Wymaga to jednak odpowiednich urządzeń elektronicznych i odpowiednio doładowanego salda cyfrowego. Banknot jest pod tym względem znacznie prostszy. Działa nawet w przypadku awarii zasilania, cyberataków i usterek technicznych. Nie potrzeba do tego ani smartfona, ani zgody dostawcy usług płatniczych.

Zakrojony na szeroką skalę cyberatak na system finansowy mógłby zostać wykorzystany również w celach politycznych. Miliony zablokowanych kont bankowych i załamanie się systemu płatności stanowiłyby przecież doskonałą okazję do przedstawienia dodatkowych kontroli tożsamości i interwencji państwowych jako niezbędnych środków bezpieczeństwa. Rosnąca zależność od cyfrowych systemów płatniczych mogłaby zatem posłużyć właśnie jako uzasadnienie dla jeszcze większej kontroli. Gdyby pewnego dnia cyfrowy system finansowy rzeczywiście uległ załamaniu, wielu obywateli przypomniałoby sobie zalety dość starego wynalazku: gotówki. W takiej sytuacji plik banknotów w portfelu byłby bowiem znacznie bardziej przydatny niż konto bankowe z sześciocyfrową kwotą, do której nie ma już dostępu.