Europejscy członkowie NATO obawiają się, że Stany Zjednoczone nie pospieszą im z pomocą, jeśli doprowadzą do wybuchu wojny z Rosją

Planowane przez UE utworzenie mechanizmu podobnego do tego przewidzianego w art. 4 sugeruje, że europejscy członkowie NATO podejrzewają, iż amerykański przywódca Unii może nie podzielać ich postrzegania zagrożenia – niezależnie od tego, czym ono jest – co w tym kontekście może odnosić się wyłącznie do Rosji, co skłania przynajmniej jednego z nich do wystąpienia z wnioskiem o pilne konsultacje.

„Financial Times” poinformował niedawno, że UE planuje zrealizować propozycję przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen dotyczącą ustanowienia wśród członków Unii mechanizmu podobnego do tego przewidzianego w art. 4. Zgodnie z Kartą NATO: „Strony będą się konsultować zawsze, gdy w opinii którejkolwiek z nich integralność terytorialna, niezależność polityczna lub bezpieczeństwo którejkolwiek ze Stron będzie zagrożone”. Większość członków UE jest jednak już członkami NATO, więc propozycja ta może wydawać się zbędna.

Z merytorycznego punktu widzenia jest to prawda, ale istotą sprawy jest sugestia, że europejskie NATO (E-NATO) podejrzewa, iż amerykański przywódca Unii może nie podzielać ich postrzegania zagrożenia – niezależnie od tego, co skłania przynajmniej jednego z nich do wystąpienia z wnioskiem o pilne konsultacje. Wynika z tego sugestia, że nie można polegać na Stanach Zjednoczonych, jeśli chodzi o bezwarunkowe wsparcie w postaci wysłania wojsk i/lub przeprowadzenia ataków, gdyby napięcia (które w tym kontekście mogą odnosić się wyłącznie do Rosji) przerodziły się w gorącą wojnę.

W związku z tym E-NATO tworzy równoległe mechanizmy decyzyjne na wypadek, gdyby musiało samodzielnie stawić czoła Rosji – w takiej sytuacji Stany Zjednoczone mogłyby pozostać na uboczu, powołując się na fakt, że podczas konsultacji na mocy artykułu 4 odradzały podjęcie jakichkolwiek działań zaproponowanych przez E-NATO. Niemniej jednak, w duchu artykułu 5, Stany Zjednoczone mogłyby nadal wspierać je dostarczając broń, dane wywiadowcze i wsparcie logistyczne, podobnie jak obecnie wspierają Ukrainę wraz z resztą NATO.

Przywódcy E-NATO podsycają obawy, że Rosja może wkrótce sprawdzić ich determinację lub uczynić to najpóźniej około 2030 roku, stąd też pilność, z jaką planują realizować propozycję von der Leyen, nawiązującą do art. 4. Równolegle Stany Zjednoczone planują podobno wycofać do 40 000 ze swoich 80 000 żołnierzy stacjonujących w Europie po zbliżającym się zakończeniu przeglądu obecności sił amerykańskich w Europie, przeprowadzanego przez Pentagon do końca roku, co nadaje temu zadaniu dodatkowego poczucia pilności, nawet jeśli Stany Zjednoczone uzyskają stałą bazę w Polsce.

W tej kwestii rządząca w Polsce liberalna koalicja podsyca histerię w ramach „E-NATO” dotyczącą rosyjskiego ataku na sojusz, a mimo to jej minister spraw zagranicznych spotkał się właśnie ze swoim białoruskim odpowiednikiem przy okazji Zgromadzenia Ogólnego ONZ – było to pierwsze spotkanie najwyższych rangą dyplomatów obu krajów od dziesięciu lat. Wynikająca z tego „dyplomacja przebiśniegowa”, zainspirowana żartem Radka Sikorskiego wygłoszonym tuż po spotkaniu – „przebiśnieg może zakwitnąć, jeśli pogoda będzie sprzyjająca” – mogłaby, o ile zakończy się sukcesem, złagodzić histerię, którą wywołał on sam wraz ze swoją koalicją.

Nawet w tym najlepszym scenariuszu, który wciąż może łatwo zostać zniweczony, Polska i reszta E-NATO prawdopodobnie nigdy nie poczułyby się w pełni komfortowo ze względu na szczery strach przed Rosją odczuwany przez ich liberalne elity (niezależnie od jego irracjonalności), dlatego nadal ważne jest dla nich, aby priorytetowo potraktować stworzenie mechanizmu podobnego do artykułu 4. Główną rolę w tym zakresie odegra prawdopodobnie Polska ze względu na jej kluczową pozycję na zachodniej flance nowego „kordonu sanitarnego” wokół Rosji, co nadaje jej ogromne znaczenie w nowej architekturze bezpieczeństwa.

W tej sytuacji najbardziej realistycznym gwarantem stabilności byłoby wówczas równoległe wycofanie części sił E-NATO z krajów bałtyckich oraz części sił rosyjskich z Białorusi, pod warunkiem że Stany Zjednoczone jako pierwsze wycofają część swoich sił z krajów bałtyckich, a Polska przejmie wówczas odpowiedzialność za ich bezpieczeństwo w sytuacji kryzysowej. Utworzenie kanału kontroli kryzysowej między Rosją (odpowiedzialną za Białoruś), E-NATO (z Polską na czele i odpowiedzialną za kraje bałtyckie) oraz Stanami Zjednoczonymi zapewniłoby wówczas utrzymanie pokoju.