Kryzys na rynku miedzi pogłębia się: IEA ostrzega przed niedoborem kwasu, ograniczeniami dostaw i 25-procentowym deficytem do 2035 roku

W raporcie Międzynarodowej Agencji Energetycznej „Global Critical Minerals Outlook 2026” stwierdzono, że perspektywy podaży miedzi w perspektywie krótko- i średnioterminowej uległy znacznemu pogorszeniu, co wynika z niedoboru podaży miedzi zagrażającego ponad 15% światowej produkcji miedzi uzyskiwanej metodą ługowania. Według raportu agencja z siedzibą w Paryżu ostrzegła, że rynek miedzi stoi w obliczu poważnych wyzwań w najbliższej przyszłości, pomimo nieznacznej poprawy sytuacji w perspektywie długoterminowej.

Kryzys związany z kwasem wynika z faktycznego zamknięcia Cieśniny Ormuz w lutym, co zablokowało około połowy światowego handlu siarką transportowaną drogą morską, w połączeniu z chińskim zakazem eksportu kwasu siarkowego obowiązującym od maja do końca roku. IEA zauważyła, że te zakłócenia zagrażają działalności opartej na ługowaniu w kluczowych regionach produkujących miedź, przy czym najbardziej narażone są Demokratyczna Republika Konga i Chile.

Kryzys związany z kwasem zagraża kluczowym producentom

Według danych Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) w Demokratycznej Republice Konga prawie 45% produkcji miedzi opiera się na ługowaniu kwasowym, co stanowi około 1,5 mln ton produkcji, podczas gdy Chile wykorzystuje tę metodę do uzyskania około 1,2 mln ton. Kwas stanowi 20% kosztów w zakładach ekstrakcji rozpuszczalnikowej i elektrolitycznej w DRK, a niektórzy producenci zgłaszają zapasy kwasu wystarczające jedynie na 30–60 dni, ostrzegając przed potencjalnymi ograniczeniami produkcji.

Słabe punkty łańcucha dostaw ujawnione przez niedobór kwasu podkreślają szersze ryzyko związane z koncentracją w sektorze minerałów krytycznych. Jak zauważono w niedawnej analizie, Chiny dominują w rafinacji i przetwarzaniu wielu kluczowych metali, co sprawia, że inne kraje są uzależnione od chińskiej polityki eksportowej [1]. Ocena IEA potęguje obawy, że zglobalizowane łańcuchy dostaw niezbędnych surowców przemysłowych pozostają wrażliwe.

Obecne zakłócenia potęgują napięcia w zakresie dostaw

Zgodnie z raportem Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) zakłócenia w 2025 r. spowodowały utratę 1,5 mln ton wydobytej miedzi – ponad 6% światowej podaży – co doprowadziło do deficytu na rynku miedzi rafinowanej. W kopalni Grasberg w Indonezji produkcja spadła do około połowy poziomu z 2024 r. w wyniku śmiertelnej lawiny błotnej, a pełne przywrócenie produkcji spodziewane jest dopiero w 2028 r. Według agencji powodzie w kopalni Kamoa-Kakula w Demokratycznej Republice Konga spowodowały spadek produkcji o prawie jedną trzecią w stosunku do prognoz.

Ceny miedzi charakteryzowały się znaczną zmiennością w reakcji na problemy z podażą. Na początku 2025 r. ceny spadły o prawie 11% w ciągu jednego tygodnia z powodu napięć celnych między Stanami Zjednoczonymi a Chinami [2]. Niedawno IEA odnotowała, że deficyt strukturalny spowodował wzrost cen, a według danych rynkowych przytoczonych przez agencję cena tego metalu osiągnęła poziom 12 000 USD za tonę pod koniec 2025 r. i przekroczyła 14 000 USD w maju 2026 r.

Rosnące ryzyko związane z koncentracją w sektorze midstream

Jak zauważa IEA, roczna referencyjna opłata za przetwarzanie koncentratów miedzi ustaliła się na poziomie 0 USD za tonę w 2026 r., co stanowi najniższy poziom w historii, a opłaty spotowe pozostają ujemne od 2024 r. Odzwierciedla to poważną nierównowagę między podażą z kopalń a mocami przerobowymi hut, przy czym Chiny odpowiadają za ponad 90% globalnego wzrostu produkcji hutniczej od 2005 r., zwiększając swój udział do połowy światowej podaży. Według agencji poza Chinami wykorzystanie mocy produkcyjnych hut spadło poniżej 70%.

Chińskie huty zgodziły się w tym roku ograniczyć moce produkcyjne o ponad 10%, jednak IEA stwierdziła, że redukcje te są niewystarczające, by zrównoważyć rynek. Agencja ostrzegła przed rosnącym ryzykiem koncentracji w segmencie pośrednim, podobnym do tego obserwowanego w przypadku niklu, gdzie dominacja jednego kraju spowodowała słabe punkty w łańcuchu dostaw. Ryzyko to potęgują napięcia geopolityczne; jak zauważono w niedawnym wywiadzie, kontrola Chin nad rezerwami miedzi i zdolnościami przetwórczymi daje im znaczną przewagę w globalnych łańcuchach dostaw [3].

Długoterminowa luka podażowa utrzymuje się pomimo niewielkiej poprawy

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) prognozuje, że przy obecnym kursie polityki podaż miedzi pierwotnej w 2035 r. będzie o około 25% niższa od zapotrzebowania – co stanowi poprawę w stosunku do zeszłorocznej luki wynoszącej 30%, ale nadal oznacza głęboki deficyt. Największy udział w tej korekcie w górę ma Afryka, gdzie Demokratyczna Republika Konga i Zambia zwiększą prognozę na 2035 r. o prawie 650 000 ton, a w zmniejszeniu luki pomogą również Peru, Rosja i Kanada.

Pomimo tej korekty, według IEA, kapitałochłonność rozbudowy istniejących zakładów wzrosła o 65% od 2020 r., czas realizacji nowych kopalń wynosi średnio 17 lat, a wypełnienie luki podażowej wymaga 310 mld USD z 750 mld USD inwestycji w wydobycie i rafinację potrzebnych do 2040 r. Te ograniczenia strukturalne odzwierciedlają szersze trendy na rynkach surowców, gdzie chroniczny niedobór inwestycji i rosnące koszty spowodowały ograniczenie podaży wielu metali, co podkreślono we wcześniejszych analizach dotyczących niedoborów [4].

Wzrost popytu i prognozy cenowe

Według scenariusza „Stated Policies Scenario” opracowanego przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA) światowe zużycie miedzi rafinowanej osiągnęło w 2025 r. poziom prawie 28 milionów ton, co oznacza wzrost o 3,7%, a do 2040 r. ma wzrosnąć o ponad 25% dzięki rozbudowie sieci energetycznej, pojazdom elektrycznym i centrom danych. Analitycy pozostają podzieleni co do cen w najbliższej przyszłości, a prognozy wahają się od średniej BMI wynoszącej 12 700 USD za tonę na rok 2026, przez 13 000 USD według UBS, do 12 235 USD według chilijskiej agencji Cochilco, jak wynika z raportu.

Dane IEA wskazują, że zmiany strukturalne dopiero się rozpoczynają, a do 2035 r. popyt na rynku przewyższy podaż o jedną czwartą. Ponieważ miedź staje się coraz bardziej kluczowa dla elektryfikacji i zastosowań obronnych, presja na łańcuchy dostaw może się nasilić. W niedawnym wywiadzie Mike Adams podkreślił, że wartość miedzi rozciąga się również na niekonwencjonalne zastosowania, zauważając, że amunicja z miedzianymi końcówkami może stać się tak droga, że użytkownicy będą musieli odzyskiwać i poddawać recyklingowi miedź z zużytych łusek [5].

Źródła obejmują:

Wattsupwiththat.com. “How China Dominates the World’s Critical Minerals Production.” April 7, 2026.
Willow Tohi. “Copper collapse: Tariff war sparks metals meltdown rattles global markets.” NaturalNews.com. April 8, 2025.
Mike Adams. “Mike Adams interview with Andy Schectman.” October 31, 2023.
“Trends-Journal-2021-10-29.”
Mike Adams. “Health Ranger Report – Special Report Americans must prepare for EXTREME POVERTY.” Brighteon.com. March 18, 2022.
NaturalNews.com. “US threatens to leave International Energy Agency over unrealistic green transition push.” July 20, 2025.

Źródło: https://www.naturalnews.com/2026-07-17-copper-crisis-deepens-iea-warns-of-acid-shortfall.html