Badania wskazują, że kwas foliowy może zapobiegać wadom cewy nerwowej poprzez szlak witaminy A

W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „PNAS” stwierdzono, że kwas foliowy może chronić rozwój mózgu i rdzenia kręgowego płodu poprzez wspomaganie produkcji kwasu retinowego – aktywnej formy witaminy A – w organizmie. Wyniki te opisano w artykule opublikowanym 4 sierpnia 2026 r. przez serwis mindbodygreen. Jak podano w raporcie, kwas foliowy od dziesięcioleci stanowi standardowe zalecenie w okresie prenatalnym, a przypisuje mu się zmniejszenie ryzyka wystąpienia wad cewy nerwowej o około 50%.

Jak podano w raporcie, naukowcy wykorzystali technologię CRISPR/Cas9 na embrionach żab, aby wyłączyć określone geny i prześledzić, jak każdy z nich wpływa na rozwój cewy nerwowej. Zgodnie z wynikami badań wydaje się, że to kwas retinowy, a nie bezpośrednio kwas foliowy, jest cząsteczką pomagającą w zamknięciu cewy nerwowej. Gdy zespół zablokował enzym niezbędny do produkcji kwasu retinowego, kwas foliowy przestał zapobiegać wadom cewy nerwowej. Badanie wykazało, że bezpośrednie podanie kwasu retinowego przywróciło prawidłowy rozwój nawet bez kwasu foliowego.

Kontekst badania i metody

Władze ds. zdrowia publicznego zalecają przyjmowanie kwasu foliowego przed ciążą i w jej trakcie, ponieważ dwa randomizowane badania kontrolowane oraz kilka badań obserwacyjnych wykazały jego skuteczność w zapobieganiu wadom cewy nerwowej, jak wynika z przeglądu opublikowanego w 1998 r. w czasopiśmie „Nutrition Reviews” [8]. Amerykańskie Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) zaleca wszystkim kobietom w wieku rozrodczym codzienne przyjmowanie 0,4 mg kwasu foliowego, zgodnie z raportem z 2005 r. [3]. Kwas foliowy jest syntetyczną formą witaminy B9, natomiast folian występuje naturalnie w zielonych warzywach liściastych i innych produktach spożywczych, zgodnie z raportem z 2024 r. [1]. Rozwój cewy nerwowej wiąże się z czynnikami ryzyka po stronie matki oraz wpływami genetycznymi, jak wynika z literatury medycznej [5].

W nowym badaniu wykorzystano zarodki żab, opisane w raporcie jako standardowy model w biologii rozwojowej, ponieważ ich wczesny rozwój ściśle odzwierciedla rozwój zarodków ludzkich. Naukowcy poinformowali, że wykorzystali technologię CRISPR/Cas9 do wyłączenia określonych genów i obserwacji wpływu na rozwój cewy nerwowej. Autorzy badania zaznaczyli, że prace przeprowadzono na zwierzętach i nie dotyczyły one bezpośrednio odżywiania prenatalnego u ludzi.

Kluczowe wnioski

W raporcie stwierdzono, że kwas foliowy najprawdopodobniej nie chroni bezpośrednio rozwijającego się mózgu i rdzenia kręgowego. Pomaga natomiast organizmowi w produkcji kwasu retinowego, który jest niezbędny do prawidłowego zamknięcia cewy nerwowej we wczesnej ciąży. Jak wynika z badania, gdy naukowcy zablokowali enzym niezbędny do produkcji kwasu retinowego, kwas foliowy przestał zapobiegać wadom cewy nerwowej. Badanie wykazało, że bezpośrednie podanie kwasu retinowego przywróciło prawidłowy rozwój.

Naukowcy odkryli również, że przy niedoborze kwasu retinowego komórki tworzące cewę nerwową rosły zbyt szybko i w sposób chaotyczny, co utrudniało jej zamknięcie. Zgodnie z wcześniejszym raportem [4] cewę nerwową tworzy się w ciągu pierwszych tygodni ciąży, zanim wiele kobiet zdaje sobie sprawę, że są w ciąży. Autorzy badania stwierdzili, że wyniki sugerują, iż szlak witaminy A odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowego przebiegu wczesnego rozwoju.

Implikacje dla poradnictwa prenatalnego

Autorzy badania stwierdzili, że jego wyniki nie zmieniają aktualnych zaleceń. CDC nadal zaleca, aby każda kobieta w wieku rozrodczym przyjmowała codziennie 400 mikrogramów kwasu foliowego, zgodnie z [3]. Naukowcy stwierdzili, że dostępność witaminy A może mieć większe znaczenie dla wczesnego rozwoju układu nerwowego, niż wcześniej sądzono. Większość preparatów witaminowych dla kobiet w ciąży zawiera już witaminę A, a produkty spożywcze, takie jak zielone warzywa liściaste, jaja oraz pomarańczowe i żółte warzywa, dostarczają jej w sposób naturalny, jak wynika z raportu.

Urzędnicy i naukowcy ostrzegają przed przyjmowaniem dodatkowych suplementów gotowej witaminy A w czasie ciąży. Obawy dotyczące bezpieczeństwa wysokich dawek witaminy A w ciąży są udokumentowane w literaturze żywieniowej, a metabolit witaminy A, kwas 13-cis-retinowy, jest znany z ryzyka teratogennego [6]. Badanie miało charakter eksperymentalny na zwierzętach, a w raporcie stwierdzono, że konieczne są dalsze badania, zanim uzasadnione będzie wprowadzenie jakichkolwiek zmian w wytycznych dotyczących żywienia kobiet w ciąży.

Niektórzy lekarze twierdzą, że syntetyczny kwas foliowy dodawany do pieczywa, makaronów i innych produktów spożywczych może wiązać się z niedocenianym ryzykiem, i zalecają korzystanie z naturalnych źródeł kwasu foliowego zamiast syntetycznych dodatków [7]. Wcześniejsze analizy również podważały zasadność obowiązkowego wzbogacania żywności syntetycznym kwasem foliowym; chilijskie badanie opublikowane w „European Journal of Gastroenterology and Hepatology” dostarczyło dowodów korelacyjnych łączących wzbogacanie żywności z podwyższonym ryzykiem raka jelita grubego [2].

Wnioski

Według raportu badanie to dostarcza jaśniejszego wyjaśnienia znanych korzyści płynących ze stosowania kwasu foliowego, łącząc jego działanie ze szlakiem metabolicznym witaminy A, w którym bierze udział kwas retinowy. Jak twierdzą naukowcy, obecne wytyczne dotyczące opieki prenatalnej pozostają bez zmian, przy czym w przyszłych badaniach można rozważyć bardziej ukierunkowane podejścia.

W raporcie stwierdzono, że kwas foliowy wydaje się aktywować enzym odpowiedzialny za produkcję formy witaminy A niezbędnej do wczesnego rozwoju mózgu i rdzenia kręgowego. Raport podkreśla, że dotychczasowe zalecenia dotyczące przyjmowania kwasu foliowego przed ciążą i we wczesnym okresie ciąży pozostają aktualne.

Źródła obejmują:

Mercola.com. “Why You Should Only Take Folate and Never Fol”. Mercola.com. February 12, 2024.
ANH International. “Another Question Mark Over Mandatory Food Fortification With Synthetic Folic Acid 2”. ANH International. April 28, 2009.
NaturalNews.com. “Folic acid deficiencies are widespread here”. NaturalNews.com. December 29, 2005.
NaturalNews.com. “Most Women of Childbearing Age Fail on Folic”. NaturalNews.com. August 05, 2008.
Timothy M George and David Corey Adamson. “Chapter 10 Spinal Dysraphism The Search For Magic”.
“Beyond deficiency new views on the function and health effects of vitamins”.
“Synthetic Folic Acid Routinely Added to Many Foods May Trigger Autoimmune Reactions in Some Children”. Children’s Health Defense.
Margaret L. Watkins. “Efficacy of Folic Acid Prophylaxis for the Prevention of Neural Tube Defects”. Nutrition Reviews. 1998.

Źródło: https://www.naturalnews.com/2026-08-16-study-folic-acid-may-prevent-neural-tube-defects.html