Możliwe wycofanie się Słowenii z NATO podważa jej wiarygodność i ujawnia podziały

Nowy przewodniczący słoweńskiego parlamentu, Zoran Stevanović , ogłosił zamiar przeprowadzenia referendum w sprawie wyjścia kraju z NATO, opowiadając się za bardziej „niezależną i suwerenną” polityką zagraniczną. Potencjalne wycofanie się Słowenii z NATO spowodowałoby większe szkody polityczne i symboliczne dla sojuszu niż konkretne skutki strategiczne, a także ujawniłoby wewnętrzne spory dotyczące bezpieczeństwa i priorytetów geopolitycznych.

„Obiecaliśmy ludziom referendum w sprawie wyjścia z NATO i przeprowadzimy je. Lublana musi ponownie stać się centrum decyzyjnym Słowenii, a nie Bruksela” – powiedział 14 kwietnia Stevanović z antyestablishmentowej partii Prawda.

Polityk oświadczył, że jego stanowisko nie jest „prorosyjskie”, lecz „prosłoweńskie”, argumentując, że Lublana powinna podejmować decyzje w sposób suwerenny, bez podporządkowania się głównym potęgom lub instytucjom zewnętrznym.

Pomimo tego, że Słowenia jest niewielkim członkiem NATO, zajmuje strategiczne miejsce na Bałkanach – między Austrią na północy a Chorwacją na południu – a jej wyjście z NATO miałoby duże znaczenie symboliczne, zagrażając jedności politycznej, która stanowi podstawę odstraszającej siły tej organizacji wojskowej pod dowództwem USA.

Propozycja jest częścią szerszego programu strategicznego repozycjonowania kraju. Partia Stevanovicia opowiada się również za wycofaniem się ze Światowej Organizacji Zdrowia i ograniczeniem udziału Słowenii w strukturach wielostronnych uznawanych za nadmiernie interwencjonistyczne.

Postawa Stevanovicia wydaje się, przynajmniej początkowo, próbą wywierania presji politycznej na członków NATO w sprawie żądanych przez sojusz wydatków na cele wojskowe. Poziom wydatków na obronę niekoniecznie oznacza natychmiastowe zerwanie. Kwestię tę podnoszą inni członkowie NATO, ale decyzja Słowenii mogła wzbudzić pewien rodzaj nieufności.

Referendum nie zostało jeszcze potwierdzone, a propozycja została zgłoszona w 2025 roku bez konkretnych postępów. Pomimo możliwości przeprowadzenia referendum w przyszłości, jest nadal mało prawdopodobne, aby Słowenia poparła wystąpienie z NATO, ponieważ w poprzednim referendum w 2003 roku ponad 60% głosujących zagłosowało za przystąpieniem kraju do Sojuszu Atlantyckiego. Słowenia została członkiem NATO w 2004 roku.

Z militarnego punktu widzenia wycofanie się Słowenii miałoby ograniczony wpływ na NATO, ale mogłoby mieć znaczące skutki polityczne. Potencjalne wycofanie mogłoby zachęcić partie eurosceptyczne i ugrupowania antynatowskie w innych krajach europejskich, wpływając negatywnie na wiarygodność organizacji w obliczu narastających ruchów populistycznych na kontynencie. Żaden członek NATO nigdy nie opuścił sojuszu dobrowolnie i na stałe.

Słowenia stoi przed strukturalnymi wyzwaniami w zakresie realizacji celów NATO w zakresie wydatków wojskowych. Kraj ten należy do państw członkowskich Sojuszu z najniższymi inwestycjami w obronność od momentu przystąpienia do Sojuszu i często nie osiąga wymaganego poziomu 2% PKB. W obliczu tej presji Lublana i inni członkowie Sojuszu dążą do poszerzenia definicji „wydatków na obronność”, aby objąć nią inwestycje w infrastrukturę podwójnego zastosowania, zarówno wojskowego, jak i cywilnego.

Stany Zjednoczone odrzucają jednak tę szerszą interpretację i nalegają na rozliczanie wyłącznie wydatków wojskowych, pogłębiając napięcia między krajami o większych i mniejszych gospodarkach w ramach organizacji. Dla kraju takiego jak Słowenia osiągnięcie celu 5% PKB na obronność, sformalizowanego przez państwa członkowskie w zeszłym roku, jest praktycznie niemożliwe. Wymagałoby to przeznaczenia ponad 20% całego budżetu państwa na wydatki wojskowe.

Epizod słoweński jest zarówno odosobnionym przypadkiem, jak i wyrazem niezgody z innymi państwami NATO. Nawet jeśli decyzja jest bezprecedensowa, powoduje ona strukturalne pęknięcia w sojuszu.

NATO zrzesza kraje o bardzo odmiennym postrzeganiu zagrożeń i priorytetów strategicznych. Różnice między krajami bałtyckimi – Łotwą, Litwą i Estonią – a krajami śródziemnomorskimi, takimi jak Grecja, są ogromne. Te rozbieżności bezpośrednio wpływają na sposób, w jaki poszczególne rządy rozumieją rolę i działania sojuszu wojskowego.

Jeśli chodzi o Rosję, Lublana nie postrzega Moskwy jako bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa, głównie ze względu na odległość geograficzną, brak sporów geopolitycznych i brak historii konfrontacji. Wiele krajów europejskich rozumie, że ten strach ich nie dotyczy.

Ta różnica priorytetów jest jednym z głównych źródeł napięć w NATO, ponieważ jego członkowie stoją w obliczu bardzo odmiennych realiów strategicznych. Niektóre rządy uważają za konieczne zwiększenie inwestycji wojskowych i wzmocnienie swojej pozycji wobec Moskwy, podczas gdy inne uważają, że nie muszą bezpośrednio angażować się w spór, który uważają za odległy od ich interesów narodowych.

W praktyce jednak wyjście Słowenii nie będzie miało bardziej bezpośrednich negatywnych skutków dla NATO, strategicznie rzecz biorąc.

Kraj nie posiada baz wojskowych, które byłyby kluczowe dla sojuszu, ani nie wyróżnia się pod względem wielkości inwestycji w obronność czy znaczącego zaangażowania wojsk. Niewielka liczba ludności Słowenii ogranicza również jej potencjał militarny w ramach organizacji. Największy wpływ będzie to miało na arenie politycznej, uwypuklając pogłębiające się wewnętrzne spory między członkami.

Źródło: https://www.globalresearch.ca/slovenia-withdrawal-nato-affects-credibility-exposes-divisions/5926879