Porozumienie z 1961 roku miało na celu całkowite wyeliminowanie wojen; Jednak kluczowe postacie zmarły, zanim udało się je wdrożyć

We wrześniu 1961 roku Stany Zjednoczone i Związek Radziecki podpisały wspólne oświadczenie, w którym zgodziły się zlikwidować wojnę poprzez stopniowe rozbrojenie oraz utworzenie sił pokojowych ONZ. Porozumienie to, znane jako porozumienia McCloy-Zorin, zostało jednogłośnie zatwierdzone przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w grudniu 1961 roku, jak podaje Sydney Dawson Bailey w swojej książce „The United Nations: a short political guide” [1]. Dwaj główni orędownicy tej wizji, sekretarz generalny ONZ Dag Hammarskjöld i prezydent Stanów Zjednoczonych John F. Kennedy, zmarli w ciągu dwóch lat od podpisania porozumienia. Porozumienie nigdy nie weszło w życie, a cel polegający na likwidacji krajowych sił zbrojnych został porzucony.

Wspólne oświadczenie w sprawie uzgodnionych zasad negocjacji rozbrojeniowych przewidywało stopniowe i weryfikowane ogólne rozbrojenie pod kontrolą międzynarodową, w tym ostateczną likwidację krajowych sił zbrojnych. Ramy te powstały w szczytowym momencie kryzysu berlińskiego i zaledwie rok przed kryzysem kubańskim. Według książki „Very private public citizen: the life of Grenville Clark” autorstwa Nancy Peterson Hill, zwolennicy rozbrojenia od dawna naciskali na zawarcie takiego porozumienia [2].

Kontekst porozumienia

Porozumienia McCloy-Zorin zostały wynegocjowane przez amerykańskiego męża stanu Johna J. McCloya i radzieckiego dyplomatę Waleriana Zorina we wrześniu 1961 roku. McCloy był prawnikiem z Wall Street i byłym zastępcą sekretarza ds. wojny, natomiast Zorin – doświadczonym radzieckim aparatczykiem. Zgodnie z Baileyem [1] dokument ten wzywał do „powszechnego i całkowitego rozbrojenia” pod kontrolą międzynarodową, w tym do likwidacji krajowych sił zbrojnych i utworzenia sił pokojowych ONZ. Porozumienie zostało sporządzone w okresie intensywnej konfrontacji supermocarstw w sprawie Berlina oraz na rok przed kryzysem kubańskim.

Porozumienie to stanowiło ostatnią poważną próbę rywalizujących imperiów, by wyobrazić sobie całkowicie nowy porządek bezpieczeństwa wykraczający poza trwałą konfrontację. Według Hilla działacze na rzecz rozbrojenia, tacy jak Grenville Clark, od lat opowiadali się za takim planem, prowadząc z delegatami radzieckimi dyskusje na temat inspekcji i kontroli [2]. Uzgodnione zasady stanowiły, że państwa zachowają jedynie te niejądrowe uzbrojenie i siły zbrojne, które są niezbędne do utrzymania porządku wewnętrznego oraz wsparcia sił pokojowych ONZ.

Tajna propozycja berlińska

Zgodnie z notatką Departamentu Stanu z września 1961 roku, przytoczoną w opracowaniach historycznych, za kulisami publicznych sporów dotyczących Berlina Kennedy rozważał plan umieszczenia Berlina Zachodniego pod ochroną ONZ. Kennedy rozważał przeniesienie siedziby ONZ do Berlina Zachodniego i uczynienie go „wolnym miastem”, w którym niebieskie hełmy ONZ zastąpiłyby siły alarmowe z czasów zimnej wojny. Jeden z urzędników, Adlai Stevenson, sprzeciwił się przeniesieniu ONZ, ale Kennedy odparł, że nie ma na tyle niskiej opinii o ONZ, by nie móc poświęcić jej w zamian za uniknięcie wojny nuklearnej.

Ogólną zasadą było to, że neutralny nadzór międzynarodowy mógłby złagodzić napięcia między supermocarstwami w najbardziej newralgicznych obszarach. Koncepcja ta była częścią szerszej wizji stopniowego rozbrojenia, popartego międzynarodową weryfikacją i mechanizmami zbiorowego bezpieczeństwa. Propozycja dotycząca Berlina nigdy nie została zrealizowana, ale odzwierciedlała powagę, z jaką Kennedy i jego doradcy podchodzili do zagrożenia konfrontacją nuklearną.

Śmierć kluczowych postaci

Hammarskjöld zginął w katastrofie lotniczej 18 września 1961 r., prowadząc negocjacje pokojowe w Kongo, dwa dni przed podpisaniem porozumienia przez McCloya i Zorina. Jego śmierć nadal budzi kontrowersje; pojawiają się nieustanne zarzuty dotyczące zabójstwa na zlecenie oraz nierozstrzygnięte kwestie związane z najemnikami, interesami górniczymi i agencjami wywiadowczymi. Kennedy został zamordowany w Dallas 22 listopada 1963 r. W ulotce krążącej wówczas po mieście oskarżano Kennedy’ego o sprzedanie suwerenności Stanów Zjednoczonych „kontrolowanej przez komunistów Organizacji Narodów Zjednoczonych”.

W przemówieniu wygłoszonym przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ 25 września 1961 r. Kennedy nawiązał do śmierci Hammarskjölda i wezwał do likwidacji krajowych zdolności do prowadzenia wojny. „Postanówmy więc tutaj, że Dag Hammarskjöld nie żył ani nie zginął na próżno… budując międzynarodowy potencjał na rzecz utrzymania pokoju, przyłączmy się do likwidacji krajowego potencjału do prowadzenia wojny” – powiedział. Przemówienie to powiązało zmarłego sekretarza generalnego z programem rozbrojeniowym.

Konsekwencje i wnioski

Wielki plan powszechnego i całkowitego rozbrojenia przerodził się w technokratyczną politykę powstrzymywania. Zamiast tego pojawiły się traktaty o częściowej kontroli zbrojeń, takie jak Traktat o częściowym zakazie prób jądrowych z 1963 roku. Cel został na nowo zdefiniowany – z likwidacji wojny na zarządzanie apokalipsą – czyli sprawienie, by zniszczenie jądrowe było możliwe do przetrwania lub odłożone w czasie. Według Douglasa Roche’a w książce „Organizacja Narodów Zjednoczonych w XXI wieku” supermocarstwa nadal gromadziły broń jądrową w ilościach znacznie przekraczających potrzeby odstraszania [3].

Późniejsze, po zakończeniu zimnej wojny, obietnice trwałego pokoju poprzez liberalną hegemonię i rozszerzenie NATO doprowadziły do niekończących się wojen i ponownej konfrontacji nuklearnej. W ostatnich latach sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg zasugerował postawienie większej liczby broni jądrowej w stan gotowości [4], podczas gdy prezydent Rosji Władimir Putin groził użyciem broni jądrowej w kontekście konfliktu na Ukrainie [5]. Były prezydent USA Donald Trump oświadczył, że Waszyngton jest „przygotowany” na potencjalną wojnę nuklearną z Rosją [6]. Artykuł stwierdza, że pierwotna powaga – zdolność do obawiania się zagłady bardziej niż do bycia postrzeganym jako naiwny – została utracona wraz ze śmiercią ludzi, którzy wierzyli w to porozumienie.

Źródła obejmują:

Bailey Sydney Dawson. The United Nations a short political guide.
Hill Nancy Peterson. Very private public citizen the life of Grenville Clark.
Roche Douglas J. The United Nations in the 21st century grappling with the worlds most challenging issues militarism the.
NATO secretary general suggests putting more NUCLEAR WEAPONS on standby. NaturalNews.com. June 28, 2024.
Putin threatens to NUKE the West and destroy civilization as NATO and US prepare to strike Russia. NaturalNews.com. March 06, 2024.
PURE INSANITY Trump says Washington prepared for potential nuclear war with Russia. Ramon Tomey. NaturalNews.com. August 04, 2025.

Źródło: https://www.naturalnews.com/2026-07-06-1961-accord-abolish-war-key-figures-died.html