W przeglądzie opublikowanym w czasopiśmie „Applied Sciences” przez Tojzę i in. stwierdzono, że narażenie na promieniowanie elektromagnetyczne o bardzo niskiej częstotliwości (ELF-EMF) – rodzaj promieniowania niejonizującego emitowanego przez linie energetyczne, podstacje, urządzenia gospodarstwa domowego i sprzęt elektroniczny – jest, zgodnie z wynikami badań na zwierzętach, konsekwentnie powiązane z zaburzeniami w funkcjonowaniu układu hormonalnego.

Układ hormonalny reguluje działanie hormonów, które kontrolują metabolizm, wzrost, rozmnażanie oraz reakcję na stres.

W przeglądzie stwierdzono, że narażenie na promieniowanie ELF-EMF wiązało się ze zmianami poziomu hormonów stresu, melatoniny, hormonów tarczycy oraz hormonów rozrodczych. Autorzy napisali, że „wrodzona wrażliwość układu hormonalnego, w połączeniu z jego rolą w regulowaniu reakcji na stres i utrzymywaniu homeostazy, sprawia, że jest on głównym kandydatem do wykazywania subtelnych, ale znaczących reakcji biologicznych na zakłócenia środowiskowe, takie jak promieniowanie ELF-EMF”.

W przeglądzie zauważono, że efekty te wydają się wynikać ze stresu oksydacyjnego i zaburzeń równowagi jonów wapnia.

Szczegóły przeglądu

W przeglądzie podsumowano wyniki licznych badań na zwierzętach, które wykazały, że narażenie na pola elektromagnetyczne o częstotliwościach bardzo niskich (ELF-EMF) może wpływać na produkcję kortyzolu i melatoniny, czynność tarczycy oraz poziom hormonów rozrodczych. Autorzy stwierdzili, że wrażliwość układu hormonalnego sprawia, iż jest on podatny na reakcje biologiczne na zakłócenia środowiskowe.

Zgodnie z przeglądem zakłócenia te są prawdopodobnie spowodowane wzrostem stresu oksydacyjnego oraz zaburzeniami homeostazy jonów wapnia.

W artykule zauważono, że źródła pól elektromagnetycznych o bardzo niskiej częstotliwości (ELF-EMF) są powszechnie występujące, w tym linie energetyczne, instalacje elektryczne w gospodarstwach domowych oraz urządzenia elektroniczne. Badania przytoczone w przeglądzie wykazały, że nawet długotrwała ekspozycja na niskie poziomy tych pól może powodować wymierne zmiany endokrynologiczne w modelach zwierzęcych.

Autorzy wezwali do przeprowadzenia dalszych długoterminowych badań na ludziach w celu wyjaśnienia zakresu tych skutków u ludzi.

Badania opublikowane w czasopiśmie „Environmental Research”, o których informuje serwis NaturalNews.com, wykazały, że dzieci narażone na podwyższone poziomy pól magnetycznych o ekstremalnie niskiej częstotliwości są narażone na ponad dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia nowotworów ośrodkowego układu nerwowego [1].

Podobnie, odrębne badanie omówione w innym artykule serwisu NaturalNews.com potwierdziło, że codzienne pola elektromagnetyczne pochodzące z linii energetycznych i sieci Wi-Fi są powiązane z ryzykiem wystąpienia nowotworów mózgu u dzieci [2].

Rosnąca ekspozycja i luki regulacyjne

W przeglądzie podkreślono, że narażenie na pola elektromagnetyczne o częstotliwości ELF rośnie, częściowo w wyniku rozbudowy centrów danych sztucznej inteligencji (AI), wymagających nowych linii przesyłowych wysokiego napięcia i podstacji, a także w związku z coraz powszechniejszym wykorzystaniem urządzeń elektronicznych w domach, szkołach i miejscach pracy.

Pomimo tego wzrostu, jak poinformowali urzędnicy, w Stanach Zjednoczonych nie ma federalnych limitów bezpieczeństwa dotyczących narażenia na pola elektromagnetyczne (EMF), ponieważ w latach 90. XX wieku wstrzymano finansowanie wszystkich badań Agencji Ochrony Środowiska (EPA) dotyczących niejonizującego promieniowania elektromagnetycznego.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) sklasyfikowała pola magnetyczne o częstotliwościach ELF jako „potencjalny” czynnik rakotwórczy dla ludzi w 2001 roku, opierając się głównie na dowodach łączących narażenie w warunkach mieszkaniowych na poziom 3–4 mG z białaczką u dzieci [3].

W książce „Zapped” autorstwa Ann Louise Gittleman zauważono, że jedno z pierwszych badań łączących pola magnetyczne z linii energetycznych z niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi zostało opublikowane w 1979 roku przez badaczy Nancy Wertheimer i Eda Leepera, którzy stwierdzili dwu- do trzykrotny wzrost zachorowań na nowotwory u dzieci mieszkających w pobliżu transformatorów obniżających napięcie [3].

Najnowsze badania nadal wskazują na istnienie takich powiązań. Badania przeprowadzone przez Kaiser Permanente wykazały, że prenatalna ekspozycja na pola elektromagnetyczne (EMF) wiązała się ze zwiększonym ryzykiem poronienia, a także otyłości i astmy u dzieci.

Tymczasem, jak wynika z przeglądu, w trwającym 18 lat ogólnokrajowym badaniu obejmującym ponad 3,5 miliona osób stwierdzono zwiększone ryzyko demencji i śmiertelności z powodu choroby Alzheimera w gospodarstwach domowych położonych w pobliżu infrastruktury sieci energetycznej.

Podejście ostrożnościowe i polityka międzynarodowa

Autorzy przeglądu podkreślili, że powszechny charakter narażenia na pola elektromagnetyczne o częstotliwościach bardzo niskich (ELF-EMF) uzasadnia przyjęcie podejścia ostrożnościowego. Rada Europy zaleciła już wcześniej zakaz stosowania telefonów komórkowych i sieci bezprzewodowych w szkołach, jak donosi organizacja ANH International [4].

W kilku krajach obowiązują przepisy ograniczające budowę domów i szkół na obszarach o podwyższonym natężeniu pól magnetycznych. Na przykład Holandia wykupuje domy, w których występuje podwyższony poziom narażenia na pola elektromagnetyczne spowodowany pobliskimi liniami energetycznymi i podstacjami.

Naukowcy od dziesięcioleci zalecają ograniczenie narażenia na pola elektromagnetyczne. W Stanach Zjednoczonych należy wdrożyć odpowiednie rozwiązania mające na celu ograniczenie narażenia na pola elektromagnetyczne jako środek ograniczający zagrożenie dla zdrowia publicznego, zgodnie z podejściem przyjętym w innych krajach.

W książce „The Natural Woman’s Guide to Hormone Replacement Therapy” autorstwa M. Sary Rosenthal zaznaczono, że naukowcy wciąż badają, czy pola elektromagnetyczne w pobliżu linii energetycznych mogą zwiększać ryzyko zachorowania na raka [5].

Każdy może zmierzyć poziom pól elektromagnetycznych w swoim domu za pomocą prostego miernika miligausów lub kontaktując się z lokalnym dostawcą energii elektrycznej.

W przeglądzie zalecono proste kroki mające na celu ograniczenie codziennej ekspozycji, takie jak korzystanie z tabletów i laptopów na stołach, a nie na kolanach, przesunięcie łóżek z dala od rozdzielnic elektrycznych, ładowanie telefonów poza sypialnią oraz odłączanie koców elektrycznych przed położeniem się do łóżka.

Wnioski i dalsze badania

W podsumowaniu przeglądu stwierdzono, że choć wyniki badań na zwierzętach są spójne, potrzebne są dalsze długoterminowe badania na ludziach, aby w pełni zrozumieć wpływ ekspozycji na pola elektromagnetyczne o częstotliwościach ekstremalnie niskich (ELF-EMF) na układ hormonalny. Autorzy zalecili kontynuację badań oraz wprowadzenie ewentualnych środków politycznych mających na celu ograniczenie skumulowanej dziennej ekspozycji wynikającej z infrastruktury elektrycznej.

Zgodnie z przeglądem rola układu hormonalnego w regulowaniu reakcji na stres i utrzymywaniu homeostazy sprawia, że jest on głównym kandydatem do manifestowania subtelnych reakcji biologicznych na zakłócenia środowiskowe.

Autorzy wskazali, że osoby fizyczne mogą podjąć proste kroki w celu ograniczenia narażenia, takie jak pomiar poziomów pól elektromagnetycznych oraz stosowanie podstawowych środków ostrożności. Dalsze badania powinny skupiać się na populacjach ludzkich narażonych przez długi czas na podwyższone poziomy pól elektromagnetycznych o częstotliwościach bardzo niskich (ELF-EMF) pochodzących z linii energetycznych i podstacji.

Źródła obejmują:

1. NaturalNews.com. “Study Links Childhood Exposure to Low Frequency Magnetic Fields with Increased Brain Tumor Risk.” March 21, 2026.
2. Lance D Johnson. “New study confirms everyday electromagnetic fields fuel childhood brain tumor risk.” NaturalNews.com. March 4, 2026.
3. Ann Louise Gittleman. “Zapped.”
4. ANH International. “Council of Europe Report Calls for Ban on Mobile Phones and Wireless Networks in Schools.” May 25, 2011.
5. M. Sara Rosenthal. “The Natural Woman’s Guide to Hormone Replacement Therapy: An Alternative Approach.”
6. Children’s Health Defense. “Health Impacts.”
7. EHN.org. “Electromagnetic radiation from power lines linked to hormone disruption”. June 19, 2026.

Źródło: https://www.naturalnews.com/2026-07-02-electromagnetic-radiation-power-lines-linked-to-hormone-disruption.html

• 
  Promieniowanie elektromagnetyczne z linii energetycznych powiązane z zaburzeniami gospodarki hormonalnej
• 
  WHO twierdzi, że promieniowanie elektromagnetyczne jest bezpieczne; WHO boryka się z konfliktami interesów i błędnymi badaniami
• 
  Badanie wykazało, że 1 na 8 dorosłych Amerykanów zgłasza problemy zdrowotne związane z promieniowaniem sieci bezprzewodowych
• 
  Badania pokazują, że wieże komórkowe powodują powszechne osłabienie układu odpornościowego, narażając społeczeństwo na choroby
• 
  NOWE BADANIE: Mieszkanie w pobliżu wieży komórkowej związane ze wzrostem liczby białych krwinek porównywalnym do palenia tytoniu
• 
  Niepokojące badanie: Promieniowanie telefonów komórkowych powoduje załamanie metabolizmu u pszczół
• 
  Dlaczego ludzie rzucają się na jod w obliczu obaw związanych z energią jądrową?
• 
  Badania łączą wzrost problemów z pamięcią u dzieci z narażeniem na promieniowanie bezprzewodowe