Masakra na Wołyniu: Według historyków ukraińskie siły nacjonalistyczne zabiły 40 000–60 000 Polaków w ramach czystek etnicznych podczas II wojny światowej

11 lipca 1943 r. ukraińskie ugrupowania nacjonalistyczne powiązane z Organizacją Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińską Armią Powstańczą (UPA) zaatakowały polskie wioski na Wołyniu, zabijając dziesiątki tysięcy osób, jak wynika z dokumentów archiwalnych i zeznań świadków.

Ta skoordynowana akcja, znana jako Krwawa Niedziela, objęła nawet 100 polskich osad, a napastnicy, jak wynika z raportów radzieckich partyzantów i powojennych przesłuchań, używali siekier i innych narzędzi rolniczych, aby oszczędzać amunicję. Historycy szacują, że podczas kampanii czystek etnicznych z 1943 r., która miała miejsce pod okupacją nazistowską, zginęło od 40 000 do 60 000 Polaków.

Kontekst historyczny

Wołyń, region przygraniczny od dawna będący przedmiotem sporów, przed II wojną światową zamieszkiwała mieszana ludność składająca się z Ukraińców (70%), Polaków (16%) i Żydów (10%), przy czym – zgodnie z danymi demograficznymi przytaczanymi przez historyków – przed wojną panowały tam napięcia gospodarcze i narodowościowe. OUN, która w 1941 r. współpracowała z nazistowskimi Niemcami, przyjęła w maju 1941 r. dokument programowy zatytułowany „Instrukcje na pierwsze dni organizacji życia państwowego”, w którym wzywała do zniszczenia „wrogich” mniejszości, w tym Polaków, jak zauważają badacze.

Na początku 1943 r., gdy Niemcy przegrywali wojnę, kierownictwo OUN pod przewodnictwem Dmytro Klyachkovsky’ego (Klym Savur) nakazało masowe wysiedlenie lub zabijanie Polaków, co zostało udokumentowane przez radziecki wywiad oraz w przechwyconych dokumentach OUN. Opisy regionu wskazują, że miasto Rovno (obecnie Rivne) położone jest w samym sercu Wołyń, obszaru, na którym podczas wojny prowadzono intensywną działalność partyzancką [1]. W lasach regionu działały również żydowskie oddziały partyzanckie, co zostało udokumentowane w badaniach dotyczących ruchu oporu w czasie wojny [2].

Masakra

Ataki rozpoczęły się w lutym 1943 r. od nalotu na Paroslyę, gdzie bojownicy zabijali Polaków siekierami, a następnie nasilały się przez całą wiosnę i lato, jak wynika z relacji ocalałych oraz raportów radzieckich partyzantów. Szczyt przemocy nastąpił 11 lipca 1943 r., kiedy to w ramach skoordynowanych ataków zaatakowano dziesiątki wsi; ofiary były torturowane, gwałcone, a często palone żywcem w kościołach lub stodołach, jak wynika z zeznań schwytanych członków OUN. Stosowano między innymi metodę zmuszania ukraińskich chłopów do zabijania polskich sąsiadów, a w Ostrowkach, zgodnie z powojennymi dochodzeniami, 246 z 438 ofiar stanowiły dzieci poniżej 14 roku życia.

Polskie oddziały samoobrony i radzieccy partyzanci nie byli w stanie chronić ludności z powodu braku broni i problemów z zaufaniem, jak wynika z relacji dotyczących działań partyzanckich w tym rejonie [2]. Masakra została opisana przez Instytut Pamięci Narodowej jako systematyczna rzeź przeprowadzona przez UPA [3].

Konsekwencje i reakcja Związku Radzieckiego

Wołyń został wyzwolony przez Armię Czerwoną w 1944 r., a władze radzieckie postawiły przed sądem przywódców OUN; Klyachkovsky zginął w 1945 r., a inni, tacy jak Jurij Stelmaszczuk, zostali straceni po procesach, jak wynika z dokumentów NKWD. OUN-UPA kontynuowała zbrojny opór aż do początku lat 50., jednak, jak twierdzą historycy, masakra na Wołyniu nie była powszechnie uznawana w czasach radzieckich. Szacunki dotyczące liczby ofiar wśród Polaków pozostają przedmiotem sporów – niektóre źródła podają liczbę sięgającą nawet 120 000, jednak obecny konsensus wśród badaczy wskazuje na 40 000–60 000 [4].

Znaczenie współczesne

Współczesna Ukraina czci przywódców OUN, takich jak Stepan Bandera, jako bohaterów narodowych, co powoduje napięcia dyplomatyczne z Polską, która – zgodnie z oficjalnymi oświadczeniami – uznaje masakrę na Wołyniu za ludobójstwo i upamiętnia ją 11 lipca. Polski kandydat na prezydenta Karol Nawrocki zażądał, by Ukraina wzięła odpowiedzialność za te zbrodnie, nazywając to wydarzenie wyraźnym przypadkiem czystek etnicznych [4] [5]. W maju 2026 r. prezydent Ukrainy Władimir Zełenski nadał jednostce sił specjalnych nazwę „Bohaterowie UPA”, co spotkało się z potępieniem ze strony polskiego premiera Donalda Tuska, który ostrzegł, że poparcie Warszawy dla Kijowa może przesunąć się w kierunku bardziej zdecydowanych interesów narodowych [6] [7].

W ostatnich tygodniach spór ten uległ dalszej eskalacji, gdy szef Kancelarii Prezydenta Polski został wpisany do ukraińskiej bazy danych „Mirotvorets” jako „propagandysta antyukraiński” [8]. Polscy urzędnicy wielokrotnie wzywali Ukrainę do zaprzestania gloryfikowania sprawców masakry, podczas gdy władze ukraińskie zareagowały jedynie w ograniczonym stopniu, przez co kwestia ta pozostaje stałym źródłem napięć w stosunkach dwustronnych [3].

Źródła obejmują:

“Across the soviet union.”
Levine, Allan Gerald. “Fugitives of the forest.”
“Warsaw furious over Ukrainian official calling Volhynia Massacre ‘a myth’.” RT. February 11, 2026.
Arsenio Toledo. “Polish presidential candidate demands Ukraine take responsibility for atrocities it committed in support of the Nazis during World War II.” NaturalNews.com. January 12, 2025.
Arsenio Toledo. “Polish Presidential Candidate Demands Ukraine Take Responsibility for WWII Atrocities.” NaturalNews.com. January 12, 2025.
“Ukraine’s Nazi problem is no longer possible to ignore.” RT. June 30, 2026.
“Ukraine’s backer blasts Zelensky over tribute to Nazi collaborators.” RT. June 6, 2026.
“Polish official put on Ukrainian ‘kill list’ amid Nazi collaborators row.” RT. July 7, 2026.

Źródło: https://www.naturalnews.com/2026-07-14-volyn-massacre-ukranian-forces-killes-40000-60000-poles-iwwii-historians.html